Nefes, bedeninin yaşadıklarına verdiği en yakın yanıtlardan biridir.
Nefesimiz yalnızca yaşamımızı sürdüren otomatik bir işlev değildir. Gün içinde yaşadığımız pek çok durum nefes alışverişimize eşlik eder.
Heyecanlandığımızda hızlanabilir, dikkatimizi yoğunlaştırdığımızda fark etmeden tutulabilir, acele ettiğimizde yüzeyselleşebilir, rahatladığımızda ise kendiliğinden yavaşlayabilir.
Üstelik nefesimizi yalnızca zorlayıcı anlarda değiştirmeyiz. Fotoğraf çektirirken sabit durmak, makasla bir şey keserken dikkatimizi toplamak, önemli bir haberi beklemek veya çok sevindiğimiz bir anda şaşırmak da nefesimizi kısa süreliğine değiştirebilir.
Bu nedenle nefes, yalnızca nasıl hava alıp verdiğimizi değil; bedenimizin farklı anlara nasıl eşlik ettiğini gözlemleyebileceğimiz önemli bir farkındalık alanıdır.
Nefes koçluğu, nefesi zorlayarak değiştirmeye veya herkese aynı tekniği uygulamaya dayanan bir çalışma değildir. Kişinin mevcut nefes alışkanlıklarını fark etmesini ve nefesle daha bilinçli bir ilişki kurmasını destekleyen uygulamalı bir süreçtir.
Nefes koçluğunda ne yapıyoruz?
Çalışmaya öncelikle mevcut nefesi gözlemleyerek başlıyoruz.
Nefesin ritmine, derinliğine, bedenin hangi bölgelerinde daha belirgin hissedildiğine ve nefes alıp verirken oluşan bedensel hareketlere bakıyoruz. Bunu "doğru" ya da "yanlış" nefes şeklinde değerlendirmek yerine, kişinin o anki doğal solunum biçimini tanımak için yapıyoruz.
Ardından kişinin ihtiyacına ve çalışmanın amacına göre farklı nefes farkındalığı, beden farkındalığı ve odaklanma uygulamalarından yararlanıyoruz.
Seans sırasında şu alanları gözlemleyebiliriz:
- Nefesin doğal ritmi ve akışı,
- Nefesi fark etmeden tutma eğilimi,
- Göğüs, karın ve diyafram bölgesindeki hareket,
- Duruş ile nefes arasındaki ilişki,
- Farklı düşünce ve duygular sırasında nefesin nasıl değiştiği,
- Bedende rahat veya gergin hissedilen alanlar,
- Günlük hayatta uygulanabilecek kısa nefes farkındalığı çalışmaları.
Amaç bedeni belli bir kalıba sokmak değil; kişinin kendi nefesini daha yakından tanıması ve ihtiyaç duyduğunda dikkatini yeniden bedenine yönlendirebileceği uygulamalar öğrenmesidir.
Nefes ve zihin arasındaki bağ
Zihin ve beden birbirinden bağımsız çalışmaz.
Bir düşünce oluştuğunda bedende bir karşılığı ortaya çıkabilir. Bedendeki bir değişim de düşüncelerimizi ve içinde bulunduğumuz hâli etkileyebilir. Nefes ise bu karşılıklı ilişkinin fark edilebilen parçalarından biridir.
Örneğin önemli bir konuşma öncesinde zihinden geçen bir düşünceyle birlikte omuzlar yükselebilir, çene sıkılabilir veya nefes fark edilmeden tutulabilir.
Nefes koçluğunda yalnızca "daha derin nefes almaya" çalışmayız. Nefesin hangi anlarda değiştiğini, bu değişime hangi düşüncelerin ve bedensel tepkilerin eşlik ettiğini de gözlemleriz.
Böylece nefes, kişinin kendisini daha erken fark edebilmesi için kullanabileceği kişisel bir işarete dönüşür.
Her nefes tekniği herkese uygun mudur?
Hayır. Herkesin bedeni, sağlık durumu, yaşam deneyimi ve nefes alışkanlığı farklıdır.
Bu nedenle nefes çalışmalarında tek bir yöntemin herkes için uygun olduğu düşünülmez. Uygulamalar kişinin ihtiyaçları ve sınırları gözetilerek seçilir; çalışma sırasında baş dönmesi, uyuşma, belirgin rahatsızlık veya zorlanma oluşursa uygulama durdurulur ve doğal nefese dönülür.
Bazı yoğun nefes teknikleri herkese uygun olmayabilir. Kalp-damar veya solunum sistemi hastalığı, kontrolsüz yüksek tansiyon, epilepsi, gebelik, yakın zamanda geçirilmiş ameliyat ya da başka önemli bir sağlık durumu söz konusuysa çalışmadan önce doktora danışılması istenir.
Nefes çalışması bir dayanıklılık sınavı değildir. Daha yoğun bir deneyim her zaman daha etkili bir çalışma anlamına gelmez.
Bireysel nefes seansları
Bireysel seanslarda çalışma kişinin nefes alışkanlıklarına, ihtiyaçlarına ve ele almak istediği konuya göre şekillenir.
Kişiye özel ilerlemek; nefesi daha yakından gözlemlemeye, uygulamaların hızını ve yoğunluğunu kişiye göre belirlemeye olanak sağlar.
Seanslarda;
- Nefes farkındalığı,
- Bedensel duyumları gözlemleme,
- Günlük hayatta nefesin değiştiği anları tanıma,
- Dikkati nefese ve bedene yönlendirme,
- Kişiye uygun kısa nefes uygulamaları oluşturma,
- Nefesle birlikte ortaya çıkan düşünce ve davranışları fark etme
üzerine çalışılabilir.
Bu çalışma kimler için?
Nefes koçluğu;
- Gün içinde nefesini tuttuğunu veya yüzeysel nefes aldığını fark eden,
- Nefesiyle ve bedeniyle daha bilinçli bir ilişki kurmak isteyen,
- Günlük yaşamında kullanabileceği nefes farkındalığı uygulamaları öğrenmek isteyen,
- Zihinsel ve bedensel tepkilerini daha erken fark etmeyi amaçlayan,
- Kendine ayırdığı zamanı ve iç gözlem alanını çoğaltmak isteyen kişiler içindir.
Nefesi fark etmek, her şeyi bir anda değiştirmek anlamına gelmez. Fakat içinde bulunduğun hâli daha erken görebilmen için sana her an yanında olan bir başlangıç noktası sunabilir.
Nefes koçluğu kişisel farkındalık ve eğitim amacı taşır. Tıbbi veya psikolojik tanı ve tedavinin yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununuz varsa nefes çalışmalarına başlamadan önce doktorunuza danışınız.